Bez plotek nie byłoby altruizmu. O tym, dlaczego interesuje nas życie innych.

macaques-grooming

Dlaczego uwielbiamy plotkować? Jedną z przyczyn może być fakt, że jesteśmy zdolni do altruizmu na rzadko spotykaną w przyrodzie skalę. Istnieje wiele powodów, dla których osobniki różnych gatunków podejmują działania, które przynoszą zysk innym bez żadnej korzyści dla tego, kto poświęca swoją pracę. Działa kilka mechanizmów, np. bezpośrednia wzajemność (ja dam tobie jabłko dziś – ty dasz mi jabłko jutro), selekcja przestrzenna* (początkowa grupa „przyjaciół/sąsiadów” dzięki współpracy zaczyna dominować w całej – wcześniej konkurencyjnej – populacji) i inne.

Jednak największe możliwości daje system wzajemności pośredniej, który opiera się na reputacji („jeśli ja dam jabłko komuś dziś, będziesz wiedział, że jestem osobą, której warto dać jabłko jutro”). Wymaga on jednak istnienia skomplikowanych relacji społecznych, które pozwalają na tworzenie hierarchii. Zaobserwować ją można już np. u makaków – osobniki iskające najważniejsze małpy w stadzie mają większą szansę na bycie iskanymi tylko dlatego, że są widywane z grubymi rybami. U ludzi pośrednia wzajemność uzyskuje nowy wymiar dzięki istnieniu języka.

Pozwala on na ustalanie hierarchii i relacji bez konieczności bezpośredniej obserwacji innych członków społeczności, ale ustalenia te muszą wynikać z relacji świadków lub zapośredniczonych przekazów. Czyli plotek, które faktycznie są niezbędnym elementem oceny tego, kto zasługuje na naszą pomoc, a kto nie powinien jej otrzymać.

*nie mam pojęcia, czy istnieje kanoniczne tłumaczenie wyrażenia „spatial selection” w polskiej literaturze naukowej, więc zostawiam was z koślawym tłumaczeniem własnym

Źródło: Martin A. Nowak. „Why we help” w książce Scientific American „Becoming Human: Our Past, Present and Future”. Artykuł w .pdf dostępny tutaj.

Dodaj komentarz